सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे शैक्षणिक, सामाजिक व क्रीडात्मक महत्त्व
डॉ ज्ञानेश्वर माशाळकर बेडगा ता उमरगा जिल्हा धाराशिव

भारत विद्यालय, बेडगा येथील सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे शैक्षणिक, सामाजिक व क्रीडात्मक महत्त्व
भारत विद्यालय, बेडगा (ता. उमरगा) येथे आयोजित होणारे सांस्कृतिक कार्यक्रम हे शाळेच्या शैक्षणिक वाटचालीतील एक महत्त्वपूर्ण अंग आहे. हे कार्यक्रम केवळ करमणुकीपुरते मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी अत्यंत आवश्यक आहेत. या सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन प्रशालेचे मुख्याध्यापक आदरणीय श्री. आर. एल. चौव्हाण साहेब यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात येते. विद्यार्थ्यांना श्रीमती अनिता पवार मॅडम, श्रीमती कल्पना सुरवसे, श्रीमती कल्पना कांबळे व योगेश माने यांनी सातत्याने मार्गदर्शन केले आहे.
सांस्कृतिक कार्यक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांच्या सुप्त कलागुणांना वाव मिळतो. गायन, नृत्य, नाट्य, वक्तृत्व, एकांकिका, समूहगीत, देशभक्तीपर नृत्य-नाटिका यांमधून विद्यार्थ्यांतील कला, सर्जनशीलता व अभिव्यक्ती कौशल्य विकसित होते. मंचावर सादरीकरण केल्याने विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढतो, भीती दूर होते आणि स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास निर्माण होतो.
या कार्यक्रमांतून विद्यार्थ्यांना देशभक्ती, राष्ट्रीय एकात्मता, सामाजिक जबाबदारी, शिस्त व संस्कार यांचे महत्त्व प्रत्यक्ष अनुभवातून कळते. विशेषतः प्रजासत्ताक दिन व स्वातंत्र्य दिनानिमित्त होणारे सांस्कृतिक कार्यक्रम विद्यार्थ्यांमध्ये राष्ट्रप्रेम व जबाबदार नागरिकत्वाची जाणीव निर्माण करतात.
सांस्कृतिक उपक्रमांसोबतच अशा कार्यक्रमांच्या आयोजनामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये खेळाडू वृत्तीचा (Sportsmanship) विकास होतो.
कार्यक्रमात सहभाग घेताना विद्यार्थी स्पर्धात्मक वातावरणातही शिस्त, संयम, परस्पर सन्मान, संघभावना, विजयात नम्रता व पराभवात सकारात्मक स्वीकार शिकतात. हीच खेळाडू वृत्ती पुढील शैक्षणिक व सामाजिक जीवनात त्यांना यशस्वी बनविण्यास उपयुक्त ठरते. या उपक्रमांच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी संचालक तथा भारत विद्यालय, बेडगा शाखेचे अध्यक्ष श्री. भानुदासराव शिवरामपंत माने (बापू) यांच्या प्रेरणेने प्रशालेतील शिक्षक डॉ. ज्ञानेश्वर माशाळकर, रामराव पवार, सतीश मानेगोपाळे, विजय माने, कुलदीप जाधव, मनोज माने व जालींदर कांबळे यांनी विशेष परिश्रम घेतले.
या कार्यक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये संघभावना, सहकार्य, नेतृत्वगुण, जबाबदारीची भावना तसेच खेळाडू वृत्ती अधिक दृढ होते. शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी व विद्यार्थी एकत्रितपणे काम करतात, त्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये नियोजन कौशल्य, वेळेचे भान व शिस्तीची सवय लागते. हे सांस्कृतिक उपक्रम शिक्षक–विद्यार्थी संबंध अधिक दृढ करतात. तसेच पालक व समाजाचा सहभाग वाढून शाळा व समाज यांच्यातील नाते अधिक घट्ट होते. या उपक्रमांचे शालेय समिती सदस्य हरीभाऊ माने, मुजावर साहेब, राजेंद्र माने, तसेच भारत शिक्षण संस्थेचे अध्यक्ष अमोल मोरे व उपाध्यक्ष अश्लैष मोरे यांनी मनापासून कौतुक केले आहे. एकूणच, भारत विद्यालय, बेडगा येथील सांस्कृतिक कार्यक्रम हे शिक्षण, संस्कार, क्रीडा मूल्ये व खेळाडू वृत्ती यांचा सुंदर संगम घडविणारे प्रभावी साधन असून विद्यार्थ्यांना समाजाभिमुख, शिस्तबद्ध व सकारात्मक नागरिक घडविण्यात मोलाची भूमिका बजावतात.
डॉ ज्ञानेश्वर माशाळकर
बेडगा ता उमरगा जिल्हा धाराशिव
=====



