आगरी समाज संस्थेच्या ‘रूढी–परंपरा परिसंवाद’ मालिकेचा शुभारंभ उत्साहात संपन्न
तुषार थळे, प्रतिनिधी अलिबाग
आगरी समाज संस्थेच्या ‘रूढी–परंपरा परिसंवाद’ मालिकेचा शुभारंभ उत्साहात संपन्न
तुषार थळे, प्रतिनिधी अलिबाग
बिनधास्त न्यूज नेटवर्क
अलिबाग, प्रतिनिधी : आगरी समाज संस्था, अलिबाग यांच्या वतीने समाजातील रूढी, परंपरा आणि प्रथा यांची माहिती संकलित करून त्यांचे दस्तऐवजीकरण करण्याच्या उद्देशाने आयोजित करण्यात आलेल्या ‘रूढी–परंपरा परिसंवाद’ मालिकेतील पहिला परिसंवाद श्री क्षेत्र भुवनेश्वर, नारंगी येथील सभामंडपात, शनिवार, दिनांक १० ऑक्टोबर २०२६ रोजी अतिशय उत्साहवर्धक वातावरणात संपन्न झाला.
या पहिल्या परिसंवादासाठी चरी ते शिरवली–माणकुळे परिसरातील एकूण २२ गावांतील प्रतिनिधी उपस्थित होते. समाजाच्या सांस्कृतिक वारशाचे जतन करण्याच्या दृष्टीने संस्थेने सुरू केलेल्या या अभिनव उपक्रमाचे उपस्थितांनी विशेष कौतुक केले. या पहिल्या परिसंवादाचा विषय ‘अंतिम कार्य आणि त्यानंतरचे विधी’ असा होता. गावागावांमध्ये प्रचलित असलेल्या प्रथा, परंपरा आणि त्यांचे वेगवेगळे स्वरूप समजून घेणे, त्यांची माहिती संकलित करणे आणि हा सांस्कृतिक वारसा पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवणे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे.
कार्यक्रमाची सुरुवात श्री नरेंद्र पाटील, पेढांबे यांनी उपस्थित मान्यवर आणि समाजबांधवांचे स्वागत करून केली. त्यानंतर आगरी समाज संस्थेचे सल्लागार श्री नंदकुमार (बाळा) पाटील यांनी प्रास्ताविक केले. यावेळी त्यांनी संस्थेच्या वतीने राबविण्यात येत असलेल्या विविध सामाजिक, शैक्षणिक आणि समाजोपयोगी उपक्रमांची माहिती दिली. तसेच रूढी–परंपरा परिसंवाद आयोजित करण्यामागील भूमिका, या उपक्रमाची आवश्यकता आणि कार्यक्रमांची रूपरेषा स्पष्ट केली.
या कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान परिसरातील आदरणीय व्यक्तिमत्त्व श्री अर्जुन गावंड गुरुजी यांनी भूषविले. आपल्या अध्यक्षीय भाषणात त्यांनी आगरी समाज संस्थेच्या विविध उपक्रमांचे विशेष कौतुक केले. विशेषतः समाजाच्या सांस्कृतिक परंपरांचे संकलन आणि दस्तऐवजीकरण करण्यासाठी सुरू केलेला हा उपक्रम अभिनव व दूरदृष्टीचा असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
यानंतर आगरी समाज संस्थेचे अध्यक्ष श्री निलेश पाटील यांनी उपस्थितांशी संवाद साधला. एका गोष्टीच्या माध्यमातून त्यांनी रूढी आणि परंपरा यांमधील फरक सोप्या आणि समजण्यास सुलभ पद्धतीने स्पष्ट केला. तसेच या परिसंवाद मालिकेचा मुख्य हेतू, माहिती संकलनाची पद्धत आणि पुढील वाटचाल याबाबत मार्गदर्शन केले.
समाजामध्ये प्रचलित असलेल्या विविध प्रथा आणि परंपरांचा अभ्यास करताना प्रत्येक गावाचे वेगळेपण समजून घेणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर कोणत्याही प्रथेची तुलना करून ती योग्य किंवा अयोग्य ठरवणे, अथवा कोणत्याही गावावर विशिष्ट परंपरा लादणे, हा या परिसंवादाचा उद्देश नसल्याचे संस्थेतर्फे स्पष्ट करण्यात आले.
‘निर्णय देण्यासाठी नव्हे, तर माहिती जाणून घेण्यासाठी आणि सांस्कृतिक वारसा जतन करण्यासाठी’ हा या उपक्रमाचा मूलभूत दृष्टिकोन असल्याचे यावेळी अधोरेखित करण्यात आले.
कार्यक्रमातील सर्वांत महत्त्वाचा भाग म्हणजे विविध गावांतील प्रतिनिधींनी केलेले अनुभवकथन आणि माहितीचे सादरीकरण. उपस्थित प्रतिनिधींनी आपल्या गावामध्ये अंतिम कार्य आणि त्यानंतरच्या विधींसंदर्भात प्रचलित असलेल्या प्रथा, परंपरा आणि पद्धती यांची माहिती मांडली.
या चर्चेतून गावागावांनुसार परंपरांमध्ये आढळणारे साम्य आणि वेगळेपण जाणून घेण्याची संधी उपस्थितांना मिळाली. अनेक प्रतिनिधींनी या उपक्रमाच्या पुढील वाटचालीसाठी उपयुक्त सूचना मांडल्या. या परिसंवादामुळे विविध गावांतील समाजबांधवांना एकत्र येऊन आपल्या सांस्कृतिक वारशाबाबत विचारविनिमय करण्यासाठी एक व्यासपीठ उपलब्ध झाले. केवळ चर्चा न करता माहितीचे शास्त्रशुद्ध संकलन आणि दस्तऐवजीकरण करण्याच्या दिशेने पुढाकार घेण्यात आल्याने या उपक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले.
या कार्यक्रमाला आगरी समाज संस्था, पुणे येथून उपस्थित राहिलेले श्री स्वानंद धोंडसे यांनी रूढी आणि परंपरांविषयी ग्रंथांमध्ये नमूद असलेल्या संदर्भांची माहिती दिली. तसेच आगरी समाजातील विविध विधी आणि परंपरांचा विचार करताना कोणत्या ग्रंथांचा आधार घेतला जातो, यासंदर्भात त्यांनी उपयुक्त मार्गदर्शन केले. त्यांच्या माहितीमुळे उपस्थितांना आपल्या परंपरांकडे केवळ प्रचलित पद्धती म्हणून न पाहता त्यांचे संदर्भ, पार्श्वभूमी आणि उपलब्ध साहित्य यांचाही अभ्यास करण्याची दिशा मिळाली. अशा प्रकारच्या संदर्भाधारित माहितीमुळे भविष्यात होणाऱ्या दस्तऐवजीकरणाच्या कामाला मदत होऊ शकते.
या कार्यक्रमाच्या व्यासपीठावर नारंगी ग्रामपंचायतीचे सरपंच श्री उदय म्हात्रे, बेलोशी येथील उद्योजक श्री दत्तात्रेय भोपी, लोणघर येथील ज्येष्ठ महिला प्रतिनिधी सौ. हिराबाई पाटील, भुवनेश्वर ट्रस्टचे उपाध्यक्ष श्री धनंजय पाटील, आगरी समाज संस्थेचे सचिव श्री प्रभाकर ठाकूर, खजिनदार श्री सचिन पाटील आणि संस्थेचे मार्गदर्शक श्री अनंत म्हात्रे उपस्थित होते. याशिवाय कार्यक्रमाला श्री मिलिंद धोदरे, श्री शशिकांत मिठाग्री, श्री सुभाष गुडदे, श्री अंकुश पाटील, श्री वैभव पाटील, सौ. शुभांगी म्हात्रे, श्री सूर्यकांत म्हात्रे, श्री जयवंत पाटील, सौ. दिपश्री पाटील, सौ. दर्शना पाटील, सौ. जागृती पाटील, श्री जयवंत थळे, डॉ. जगन्नाथ पाटील यांच्यासह विविध गावांतील प्रतिनिधी उपस्थित होते.
या कार्यक्रमाचे आयोजन आणि नियोजन अत्यंत सुंदर व शिस्तबद्ध पद्धतीने केल्याबद्दल आगरी समाज संस्थेच्या वतीने श्री नरेंद्र पाटील आणि श्री नंदकुमार (बाळा) पाटील यांचा सन्मानचिन्ह देऊन विशेष गौरव करण्यात आला. उपस्थित समाजबांधवांनीही या उपक्रमाच्या आयोजनासाठी त्यांनी घेतलेल्या परिश्रम आणि पुढाकाराबद्दल विशेष कौतुक केले.
या पहिल्या परिसंवादाला मिळालेला उत्स्फूर्त प्रतिसाद लक्षात घेऊन आगरी समाज संस्थेने पुढील टप्प्यात आणखी २० ते २५ गावांच्या गटामध्ये अशाच प्रकारचा परिसंवाद आयोजित करण्याचे जाहीर केले. या माध्यमातून अधिकाधिक गावांतील प्रथा आणि परंपरांची माहिती संकलित केली जाणार आहे. प्रत्येक गावातील ज्येष्ठ नागरिक, महिला प्रतिनिधी आणि जाणकार व्यक्तींचे अनुभव व माहिती यांना या उपक्रमात महत्त्व दिले जाणार आहे.
आगरी समाज संस्थेचा हा उपक्रम केवळ भूतकाळातील परंपरांची माहिती गोळा करण्यापुरता मर्यादित नसून, समाजाचा सांस्कृतिक वारसा व्यवस्थित जतन करून तो पुढील पिढ्यांसाठी उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने टाकलेले महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. गावागावांतील परंपरांचे जतन, विविधतेचा आदर आणि समाजाच्या सांस्कृतिक वारशाचे दस्तऐवजीकरण या उद्देशाने सुरू झालेल्या या परिसंवाद मालिकेच्या पहिल्या कार्यक्रमाला मिळालेला प्रतिसाद संस्थेसाठी निश्चितच प्रेरणादायी ठरला आहे. आगरी समाज संस्थेच्या या अभिनव उपक्रमामुळे समाजातील परस्पर संवाद वाढण्यास, गावागावांतील सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये समजून घेण्यास आणि आगरी समाजाचा समृद्ध वारसा भावी पिढीपर्यंत पोहोचविण्यास मदत होईल, असा विश्वास यावेळी उपस्थितांनी व्यक्त केला.
