श्रावण महिन्याचे महत्त्व
डॉ ज्ञानेश्वर माशाळकर ता उमरगा जिल्हा धाराशिव
श्रावण महिन्याचे महत्त्व
हिंदू पंचागानुसार मराठी महिन्यातील प्रत्येक तिथीला विशेष महत्त्व आहे. प्रत्येक महिन्यात काही ना काही सण-उत्सव साजरे केले जातात. हिंदू धर्मात सगळ्या महत्त्वाचा आणि पवित्र महिना हा श्रावण मानला जातो. श्रावण महिन्यात महादेवाशिवाय देवी पार्वतीची देखील पूजा केली जाते. या काळात शंकराची मनोभावे पूजा केल्याने आपल्याला सकारात्मक फल प्राप्त होते. हा संपूर्ण महिना महादेवाला समर्पित आहे. दरवर्षी श्रावण महिन्यातील शुक्ल पक्षातील प्रतिपदा तिथीपासून श्रावणमासारंभ होतो. यंदा ५ श्रावणी सोमवार येणार आहे. जाणून घेऊया श्रावण मास कधी पासून सुरु होतोय त्याविषयी सविस्तर
‘श्रावण मास तिथी’.
यंदा श्रावण महिना हा ऑगस्ट महिन्यात सुरु होईल. पंचांगानुसार श्रावण महिना ५ ऑगस्ट २०२४ सोमवारी असेल. श्रावण महिन्याच्या शुक्ल प्रतिपदेपासून श्रावणमासारंभ होईल. तर ३ सप्टेंबर २०२४ ला श्रावणी अमावस्येने हा महिना संपेल. यंदा श्रावण महिन्यात शंकराची पूजा, उपासना आणि भक्ती करण्यासाठी ५ सोमवार मिळतील.
‘श्रावण मास विशेष गोष्ट २०२४’
यंदाच्या श्रावण महिना हा अधिक खास असणार आहे. श्रावण महिना हा सोमवारपासून सुरु होत आहे. त्यामुळे पहिला श्रावणी सोमवार देखील या दिवशी असेल. श्रावण महिना सुरु झाला की, अनेक सण-उत्सवांना सुरुवात होते. या महिन्यात अनेक महत्त्वाचे व्रत केले जातात. मंगळागौरी, जिवतीचे व्रत, नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा, रक्षाबंधन, श्रीकृष्ण जयंतीसारखे विशेष सण असतात.
‘श्रावणी सोमवार तिथी’
पहिला श्रावणी सोमवार – ५ ऑगस्ट २०२४
दुसरा श्रावणी सोमवार – १२ ऑगस्ट २०२४
तिसरा श्रावणी सोमवार – १९ ऑगस्ट २०२४
चौथा श्रावणी सोमवार – २६ ऑगस्ट २०२४
पाचवा श्रावणी सोमवार – २ सप्टेंबर २०२४ (अमावास्या).
‘श्रावण महिना महत्त्व’
श्रावण महिन्याला सणांचा राजा म्हणून ओळखले जाते. या काळात प्रत्येक दिवशी कोणत्या ना कोणत्या देवाला पूजले जाते. यावेळी शंकराची मनोभावे उपासना केल्याने आपल्या सुख-समृद्धी लाभते. ज्या लोकांच्या विवाहात अडचणी येतात त्यांनी श्रावण महिन्यात शिवाची उपासना आणि व्रत केल्याने लग्नातील अडथळे दूर होतात. श्रावण महिन्यात दान करण्याचे महत्त्व खूप जास्त आहे. श्रावण महिन्यात घरोघरी पारायणं आणि ग्रंथ वाचन केले जाते.
देवांचा देव महादेवाला प्रसन्न करण्यासाठी श्रावणी सोमवारचे व्रत असते या दिवशी शंकराला शिवमूठ दिली जाते.
भगवान शिवपूजन करतांना भोलेनाथाला “शिवामूठ” म्हणजे धान्य अर्पण करतात. भगवान शिवजींच्या कृपादृष्टीने शेतात आलेले धान्य श्री शिवचरणी अर्पण करुन त्यांचे ऋण व्यक्त करतात. श्रावणात प्रत्येक सोमवारी वेगवेगळी शिवामूठ अर्पण करतात. श्रावण महिन्यातील शिवामूठ पुढीलप्रमाणे मानतात-
शिवामूठ : पहिला सोमवार – तांदूळ
शिवामूठ : दुसरा सोमवार – तीळ
शिवामूठ : तिसरा सोमवार – मूग
शिवामूठ : चौथा सोमवार – जवस
शिवामूठ : पाचवा सोमवार – सातू.
डॉ ज्ञानेश्वर माशाळकर
ता उमरगा जिल्हा धाराशिव.
=============
